Spożywanie alkoholu ma negatywny wpływ na przebieg ciąży. Nadużywanie tej używki zwiększa ryzyko wystąpienia wad środkowego układu nerwowego, serca, kończyn oraz upośledzenia umysłowego. Nie ma znanej i zbadanej bezpiecznej dawki dla zdrowia dziecka, ale wiadomo jest że usuwanie alkoholu z krwi dziecka trwa kilka razy dłużej niż z krwi matki. Kobiety nie powinny zatem pić w ciąży nawet symbolicznych ilości trunków.
Jeśli chodzi o narkotyki, to chyba nie trzeba udowadniać że wpływają one dosłownie niszcząco na życie płodu. Pogarszają one zdolność łożyska do prawidłowego spełniania jego funkcji i ograniczają one tym samym dopływ krwi do dziecka. Mogą one wywoływać także zaburzenia rozwojowe , są przyczyną przedwczesnych porodów oraz bardzo niskiej masy urodzinowej. Po narodzinach dziecka u matki zażywającej narkotyki występują zaburzenia oddechowe, krążeniowe, drgawki oraz biegunka.
Picie kawy i mocnej herbaty powinno się w czasie ciąży ograniczać. Kofeina zawarta w tych napojach oraz w coca – coli przedostaje się do dziecięcego układu krążenia, a jej nadmiar prowadzi do powikłań z poronieniem czy zaburzeniami czynności serca i drgawek włącznie. Moczopędne działanie kofeiny może przyczynić się do odwodnienia organizmu i wystąpienia zaburzeń elektrolitowych. Dopuszczalne jest wypijanie jednej / dwóch filiżanek kawy (najlepiej z ekspresu, gdyż usuwane są wtedy szkodliwe składniki) dziennie. Jeśli chodzi o herbatę to też powinno się pić nie więcej niż 2 filiżanki świeżej herbaty. Najlepiej zastąpić te używki świeżymi sokami z warzyw czy owoców, naparami z ziół, wodą mineralną, mlekiem, kefirami… Można również pić lekkie herbatki owocowe, a dla prawdziwych amatorek kaw proponujemy zamiennik w postaci kawy zbożowej.
Palenie papierosów jest złe. Znany jest ogólnie fakt, że palenie tytoniu powoduje obniżenie płodności zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. Jeśli do tej pory kobieta chętnie sięgała po papierosy, nadszedł czas na uświadomienie sobie, że im wcześniej przestanie się palić, tym lepiej dla zdrowia dziecka i matki. Dym tytoniowy zawiera duże ilości dwutlenku węgla, cyjanków i nikotyny. Dowiedziono, że palenie tytoniu, szczególnie po pierwszych 3.miesiącach może być przyczyną szeregu groźnych powikłań, np. nieprawidłowe usadowienie łożyska, przedwczesne odklejanie się łożyska, krwawienie z dróg rodnych, przedwczesne odpływanie płynu owodniowego, aż po przedwczesny poród włącznie. Poza tym u dzieci matek palących częściej niż u innych dzieci występują zaburzenia oddychania po porodzie. Udowodnione naukowo jest także, że palenie jest przyczyną tzw. zespołu nagłej śmierci noworodka (śmierć łóżeczkowa). U dzieci, którym mamy fundowały dawki nikotyny w ciąży wykazano zahamowania rozwoju intelektualnego i fizycznego oraz trudności adaptacyjne. Samo niepalenie nie wystarczy – trzeba pamiętać o unikaniu pomieszczeń zadymionych.
Narażenie i kontakt z promieniowaniem rentgenowskim szczególnie w pierwszych 3 miesiącach ciąży może mieć negatywny wpływ na rozwój płodu. Dlatego też zdjęcia RTG wykonywane są u ciężarnych jedynie w sytuacjach zagrożenia życia. Jeśli dojdzie już do takiej sytuacji, to wykonuje się zdjęcia RTG na najlepszym sprzęcie dającym dużo niższe dawki szkodliwych promieni, a dodatkowo zabezpiecza się brzuch specjalnym ołowianym płaszczem.
Jeśli chodzi o promieniowanie falami typu „mikro” to styczność z nimi mają kobiety szczególnie w gospodarstwach domowych wyposażonych w kuchenki mikrofalowe. Dlatego też zaleca się ciężarnym aby przebywały od nich z dala, gdyż fale przez nie emitowane mogą wpływać negatywnie na zarodek.
W czasie ciąży najlepszą metodą wyciszenia i uspokojenia się jest joga. Można ją ćwiczyć zarówno na specjalnych kursach jak i w domowym zaciszu. W jodze bardzo ważną rolę odgrywa zdolność efektywnego rozluźniania i odprężania się. Każda sesja ćwiczeń zaczyna się i kończy krótką medytacją. Ćwiczenia jogi powinny być skoordynowane z oddechem i prowadzone z ogromną uwagą, dzięki skupieniu i regularnym wykonywaniu ćwiczeń wzmocni się oraz zregeneruje się organizm przyszłej mamy. Zregenerowany i wypoczęty organizm ma lepszy system immunologiczny, zwiększoną witalność i siłę. Dobre ukrwienie ma pozytywny wpływ na samopoczucie i zdrowie. Dzięki pobudzonemu krążeniu i przemianie materii dochodzi do stopniowej poprawy przemiany materii, a w konsekwencji do całkowitego zaniku zaburzeń trawiennych. Wiele pozycji z jogi ma dobry wpływ na kręgosłup, który to staje się bardziej elastyczny.
W przypadku ciąży przebiegającej bez żadnych powikłań nie ma przeciwwskazań do odbywania stosunków seksualnych. Oczywiście w miarę zaawansowania ciąży konieczna staje się zmiana pozycji. U większości kobiet w pierwszym trymestrze może nastąpić spadek zainteresowania seksem. Przyczyną tego jest niepokój o stan i przebieg ciąży i typowymi w tym okresie dolegliwościami (nudności, wymioty, bolesność piersi…). w drugim trymestrze ciąży najczęściej następuje zwiększenie zainteresowania seksem, chociaż nie tak intensywne jak przed ciążą. Pod koniec ciąży potrzeby seksualne zwykle maleją. Około czterech do sześciu tygodni przed porodem powinno się zaprzestać współżycia, chociażby z tego powodu, że może to przyczynić się do występowania większej ilości infekcji. Stosunki seksualne zabronione są w przypadku zagrożenia ciąży poronieniem, porodem przedwczesnym, przy odpływaniu płynów owodniowych, przy występowaniu łożyska przodującego oraz gdy u kobiety występują jakiekolwiek krwawienia z dróg rodnych. U niektórych par małżeńskich występuje niechęć do współżycia w czasie ciąży. Nie powinny one robić z tego powodu problemów. Nie wyklucza to przecież jakiś innych form okazywania czułości. Bardzo często ważna jest bliskość i pieszczoty drugiej osoby. Kobiety ciężarne bardzo potrzebują czułości i szczególnego zainteresowania partnera.
Najbardziej niebezpieczną chorobą na którą mogą zapaść kobiety w czasie ciąży jest Toksoplazmoza. Wywołana jest ona przez pierwotniaka Toxoplasma gonidii. Żywicielami bezpośrednimi tego pierwotniaka jest człowiek i wiele zwierząt, natomiast żywicielami ostatecznymi są koty domowe i koty dzikie. Człowiek zaraża się przez połknięcie oocyt wydalonych z kałem kota, które mogą występować w glebie, warzywach, owocach, surowym i niedogotowanym mięsie. Możliwością zarażania się jest również zakażenie przez uszkodzoną skórę oraz spojówkę, a także drogą przezłożyskową w życiu płodowym. Toksoplazmoza u ludzi i zwierząt ma stosunkowo łagodny przebieg, zaś jej objawy w dużej mierze przypominają objawy grypy. To powoduje, że jest ona rzadko rozpoznawana i nie wymaga w sumie specjalistycznego leczenia. Najcięższą odmianą tej choroby jest toksoplazmoza wrodzona, która rozwija się u dziecka w łonie matki i prowadzi w przyszłości do wad w rozwoju. Odmiana ta występuje wtedy, gdy ciężarna kobieta została zarażona po raz pierwszy i nie zdołała wytworzyć jeszcze odporności na wirusy tej choroby. Rozpoznanie toksoplazmozy opiera się na wykrywaniu przeciwciał w 2 klasach : IgM oraz IgG we krwi. Najlepszą ochroną przeciwko toksoplazmozie jest profilaktyka. Jest to w głównej mierze badanie, któremu poddawane są kobiety w ciąży i w razie wykrycia tej choroby podjęcie szybkiego jej leczenia. Ważne dla kobiet w tym szczególnym czasie jest przestrzeganie higieny. Szczególnie należy zwrócić uwagę na konieczność dokładnego mycia rąk oraz długiego gotowania czy smażenia mięsa. Kobieta ciężarna, bez względu na to czy posiada czy nie w domu kota, powinna przeprowadzić prewencyjne badanie krwi w celu wykrycia toksoplazmozy. Najodpowiedniejszym czasem na przeprowadzenie takiego badania jest początek ciąży.
Niewskazana w czasie ciąży jest ciężka praca fizyczna, praca w godzinach nocnych, ponad standardowy 8 – godzinny czas pracy oraz praca w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe, np. promieniowanie, hałas, zapylenie czy też kontakt ze środkami toksycznymi. Według polskiego ustawodawstwa obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie kobiecie spodziewającej się dziecka, pracy w specjalnych warunkach, tzw. warunkach chronionych, np. poprzez zmianę warunków pracy czy też zakresu jej obowiązków. To co jest ważne, to fakt, iż wynagrodzenie za pracę na nowym dogodniejszym stanowisku nie może ulec obniżeniu. Ponadto, gdy kobiety korzystają w czasie ciąży ze zwolnień lekarskich, przysługuje im pełen 100% zasiłek chorobowy, niezależnie od czasu trwania niezdolności do pracy. z kobietą ciężarną nie może być w żadnym razie jednostronnie rozwiązana umowa o pracę.
W czasie ciąży często występują stany zapalne dziąseł a nawet przyzębia, co spowodowane jest przez duże zmiany hormonalne w organizmie kobiety. W związku z tym rośnie również ryzyko występowania próchnicy, czemu sprzyja mienione pH śliny i jej większa lepkość oraz częstsze spożywanie posiłków przez ciężarne. Najlepszym rozwiązaniem tego problemu mogłoby być mycie zębów po każdym posiłku czy też żucie gumy bez cukru. Niezbędne w czasie ciąży są wizyty u stomatologa i ewentualne odpowiednie leczenie zębów. W czasie ciąży nie wykazano przeciwwskazań do stosowanie znieczulenia miejscowego, jak i usuwania zębów nienadających się już do leczenia. Ważne by nie zapomnieć o kontrolnej wizycie u lekarza podczas każdego z trzech trymestrów ciąży.
W czasie ciąży higiena gra dużą rolę, szczególnie higiena okolic intymnych. Powinno się brać kąpiel przynajmniej raz dziennie, najlepiej brać kąpiel pod prysznicem. Kąpiele w wannie nie są zabronione pod warunkiem, utrzymywania w niej bezwzględnej czystości. Zabronione jest przepłukiwanie pochwy, gdyż grozi to wymywaniem z niej śluzu nawilżającego ją. Srom i okolice odbytu powinno się podmywać po każdym korzystaniu z toalety przez ciężarną. Kobiety spodziewające się dziecka powinny zadbać o to, by ich oddawanie kału było w miarę możliwości jak najregularniejsze. W przypadku wrodzonej skłonności do zaparć, ciężarne powinny stosować dietę bogatą w błonnik, owoce i warzywa. Nie powinno się używać silnych środków przeczyszczających, ponieważ powodują one wyjałowienie organizmu, a w najgorszych przypadkach mogą spowodować poronienie czy też przedwczesny poród.